Ngày 23 tháng 6, giao dịch AI toàn cầu đã trải qua một đợt giảm rủi ro tập trung. Đà bán tháo bắt đầu từ thị trường Hàn Quốc, với các ông lớn trong chuỗi lưu trữ AI như Samsung Electronics và SK Hynix lao dốc, KOSPI có lúc giảm gần 10%; sau đó áp lực lan sang thị trường chứng khoán Mỹ, chỉ số Nasdaq 100 giảm 3,29%, chỉ số bán dẫn Philadelphia giảm gần 8%, chỉ số S&P 500 giảm 1,44%.

Theo quan điểm của các tổ chức, đợt giảm này khó có thể quy cho một yếu tố tiêu cực đơn lẻ. Nó giống như nhiều đường áp lực cùng lúc va chạm: đòn bẩy nội địa và sự thất vọng về MSCI trên thị trường Hàn Quốc, giao dịch bán dẫn Mỹ quá đông đúc, việc giảm giá mô hình AI và các giải pháp thay thế mã nguồn mở bắt đầu làm suy yếu quyền định giá của mô hình đóng, cùng với việc nhà đầu tư đánh giá lại lợi nhuận từ chi tiêu vốn cho AI.

Giải thích từ bộ phận giao dịch Mỹ của Goldman Sachs mang tính giao dịch nhất. Ariana Contessa và Mike Washington của Goldman Sachs & Co. LLC FICC & Equities viết trong MarketFeed ngày 24 tháng 6 rằng, mức giảm khoảng 10% của KOSPI qua đêm đã lan sang phiên Mỹ, với cổ phiếu bán dẫn và lưu trữ trở thành nguồn áp lực bán chính trên thị trường chứng khoán Mỹ. Khối ngoại tại thị trường Hàn Quốc đã bán ra hơn 2,5 tỷ USD cổ phiếu, khối lượng giao dịch của SK Hynix đạt khoảng 26 tỷ USD, mức danh nghĩa cao nhất lịch sử; sản phẩm đòn bẩy 2x của Hynix giao dịch khoảng 3,5 tỷ USD, đóng cửa giảm 24%.

Điều này cho thấy thị trường không chỉ giao dịch dựa trên thay đổi cơ bản, mà còn giao dịch để giảm rủi ro các sản phẩm đòn bẩy. Goldman Sachs cũng liệt kê một số áp lực bổ sung, bao gồm lo ngại về huy động vốn gần đây và khả năng phát hành thêm, vấn đề nguồn vốn cho cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn, sự kiện riêng lẻ của từng công ty, phòng ngừa rủi ro trước báo cáo tài chính của Micron, và áp lực tái cân bằng khi quỹ hưu trí Mỹ có thể bán ra khoảng 40 tỷ USD cổ phiếu vào cuối tháng. Tuy nhiên, bộ phận giao dịch của Goldman Sachs cho rằng đây không phải là tình trạng hoảng loạn giẫm đạp. Dòng vốn từ quản lý tài sản và quỹ phòng hộ nghiêng hẳn về phía bán, tập trung vào cổ phiếu công nghệ và sản phẩm vĩ mô, nhưng lực bán không áp đảo, tỷ trọng giao dịch ETF tăng lên 36% khi mở cửa rồi giảm xuống, nhìn chung vẫn "có trật tự".

Áp lực từ chính thị trường Hàn Quốc cũng không thể bỏ qua. Chris Cha và các cộng sự tại bộ phận FICC & Equities của Goldman Sachs chi nhánh Seoul viết trong bình luận mở cửa thị trường Hàn Quốc rằng, việc MSCI không đưa Hàn Quốc vào danh sách theo dõi thị trường phát triển đã khiến các nhà đầu tư trước đó đặt cược vào việc nâng cấp của Hàn Quốc và dòng vốn thụ động chảy vào bị thất bại. Lý do MSCI đưa ra bao gồm thiếu thị trường won Hàn Quốc có thể giao dịch hoàn toàn ở nước ngoài, và vẫn còn trở ngại vận hành trong thanh toán bán khống.

Đồng thời, cơ quan quản lý Hàn Quốc đang xem xét các biện pháp bảo vệ đối với ETF đòn bẩy, bao gồm tăng ký quỹ tối thiểu, tăng cường giáo dục nhà đầu tư, tăng phí giao dịch, và thậm chí tạm thời hạn chế giao dịch, nhằm kiềm chế tình trạng tập trung quá mức và biến động. Việc nhà đầu tư cá nhân "vay tiền đầu tư" cũng trở thành áp lực tiềm ẩn.

Goldman Sachs cho biết, các khoản vay tín chấp và các khoản vay phi thế chấp khác của năm ngân hàng thương mại lớn tại Hàn Quốc đã vượt quá mục tiêu giám sát. Tính đến tháng 5, dư nợ các khoản vay liên quan đã tăng 1,1583 nghìn tỷ won, trong khi các ngân hàng đã thỏa thuận với cơ quan quản lý là giảm 125,3 tỷ won so với cuối năm ngoái. Do đó, thị trường kỳ vọng các ngân hàng có thể thắt chặt tiêu chuẩn cho vay trong nửa cuối năm. Nói cách khác, sự sụt giảm mạnh của KOSPI không chỉ do tâm lý AI suy yếu, mà còn là kết quả của việc kỳ vọng nâng cấp không thành hiện thực, dòng bán cơ học từ nhà đầu tư nước ngoài, sự hạ nhiệt của các quỹ ETF đòn bẩy và việc thắt chặt huy động vốn từ nhà đầu tư bán lẻ.